Geofictie Wiki
Advertisement

De AGL-Erfgoedlijst is een register van waardevolle cultuurobjecten en natuurgebieden in de AGL. Het wordt bijgehouden door het C.C.S. Jan Ylieen. Per jaar kunnen de lidstaten maximaal één nieuw item op de lijst laten plaatsen.

Tot de instelling van de lijst, een Kronenburgs initiatief, werd besloten op 5 januari 2003. In 2004 kwamen de eerste objecten op de lijst, eenmalig maximaal vijf per lidstaat. Aanvankelijk ressorteerde de lijst onder het Mård-instituut, dat hiertoe in Waterburg een filiaal opende. Sinds de oprichting van het Ylieen-centrum vaart de lijst onder de vlag van deze AGL-instelling.

Cultureel Erfgoed van de AGL[]

Natuurgebieden[]

1. Bjørø (Norland) - Het Schapeneiland. Eigenlijk een totaal andere wereld. Rust, natuur en schoonheid vinden hier hun eenheid. Een eigenzinnige bevolking die een dialect spreekt dat het midden houdt tussen Noors en Deens. 2004

2. Het eiland Iris (Kronenburg) - Dit eiland, ingesloten tussen het Amerikaanse vasteland en een aantal Amerikaanse eilanden, is bijna ongerept. Bijna, want in de vroege achttiende eeuw stichtten kolonisten aldaar het dorpje Den Draai. Sinds de stichting is aan dit dorp nog nauwelijks iets veranderd: de huizen - er komen maar zelden gebouwen bij - worden nog steeds van hout gebouwd. Sanitaire voorzieningen bestaan er pas sinds het einde van de jaren '80. Momenteel gaat het dorp echter gebukt onder een zware bevolkingsafname: jongeren vertrekken bijna allemaal naar 'de stad' en de gemiddelde leeftijd ligt sinds 2002 boven de 50. Het eiland valt administratief onder de gemeente Dietzland; het gemeentebestuur aldaar vreest dat binnen twee decennia het dorp compleet is uitgestorven. Subsidie zou ervoor kunnen zorgen dat de leefomstandigheden in Den Draai aantrekkelijker worden, zonder de natuur buiten het dorp onrecht aan te doen. 2004

3. Te enua O atua Ra (Het Eiland van de God Ra; Mii-Eilanden) - Op deze onbewoonde atol woont volgens de mythen de zonnegod Ra, die een belangrijke rol speelt in de Miisaanse cultuur. Het eiland is onaangetast, waardoor de flora en fauna van ongekende schoonheid is.

4. De Frøkensøer (Norland) - De eilandengroep bij Antarctica behorend tot de republiek Norland. Ondanks hun afgelegen ligging zijn ze van onschatbare ecologische waarde. De unieke flora en fauna op deze drie eilanden is nog nauwelijks aangetast door de mens. Behalve een waarnemingspost is er geen bewoning op Heksø, Frøkensø en Pingvinsø. 2004

5. De Gaasterbaai (Kronenburg) - De Gaasterbaai vormt een voor Kronenburg uniek natuurgebied op het eiland Koningin Annaland: tussen de stad Zurich en het dorpje Gaast is de zee ooit via een smalle opening het land binnengestroomd, waardoor een rustige baai is ontstaan waar diverse vogels en andere diersoorten zijn neergestreken. Sinds de baai op de AGL-Erfgoedlijst is geplaatst, is de pleziervaart in de baai verboden, om de natuur verdere rust te gunnen. 2008

6. De Heksenheuvel (Mii-Eilanden).

7. Nationaal Park Toince (Seppië) - Toince is de naam van de enige rivierdelta die Seppië nog heeft, die van de Dufri in het uiterste noordwesten van het land. Waar de moerassen aan de monding van de Jar twee eeuwen geleden ontgonnen zijn, kon Toince worden behouden, doordat de Dufri sinds het eind van de middeleeuwen niet meer wordt bevaren. Veel watervogels kiezen dit gebied als broedplaats, maar ook otters en bevers komen er voor. 2004

8. Natuurgebieden in het noorden van O Vai Rere en O te Ika (Mii-Eilanden).

9. De Qua-Moerassen (Insulantis). Rond het stadje Qua liggen moerassen en vele eilandjes. Het eiland van Qua is een van de drie Insulae Tiberae en er wonen niet veel mensen. Dit geeft in deze moerassen, waardoorheen maar één weg naar de plaats Qua gaat, een zeer grote biodiversiteit. Het gebied is niet open voor toeristen. Al jaren beschermt de Insulantische regering het gebied; slechts natuurwetenschappers mogen het gebied betreden. Wel zijn er enkele zijwegen waarover toeristen kunnen rijden om iets meer van het gebied te zien, maar vrijwel alles is gesloten en dat vindt men hier erg belangrijk. 2009

10. Store Skov (Norland) - Het grote bosgebied in het noordoosten van Norland. In het bos bevinden zich talloze kleine meertjes. 2004

11. Het Weiland van Boer Harmsen (Kronenburg) - In de negentiende eeuw weigerde een plaatselijke landbouwer op het centrale eiland, waarop het centrum van Alexanderstad gebouwd is, zich neer te leggen bij de uitbreiding van deze stad. Ondanks diverse pogingen van het gemeentebestuur om het eiland te kopen, bleef het tot op heden gevrijwaard van bebouwing. Toen in 1980 de kleindochter van boer Cornelis Harmsen, Aikje Cornelia, overleed, ging het weiland over in een stichting die het weiland verder cultiveerde en het zelfs van de gemeente gedaan kreeg om het autoverkeer om het weiland heen drastisch te beperken om het daar woonachtige vee rust te gunnen. Thans is het Weiland van Boer Harmsen een touristische attractie en waarschijnlijk de grootste kinderboerderij van Noord-Amerika. 2004

Gebouwen en monumenten[]

1. Abdij van Clerse (Seppië) - De benedictijner abdij van Clerse, halverwege Prisce en Corille, heeft als pronkstuk de romaanse abdijkerk, één der oudste van Seppië, die de relieken herbergt van de heilige Cei, de monnik die Seppië het christendom bracht. De schatkamer, waar ook relieken van andere heiligen te zien zijn, en de bibliotheek, die de oudste in het Seppisch geschreven tekst bezit, zijn sinds kort ook voor het publiek toegankelijk. 2004

2. Abdij van Herfarum (Insulantis) - Na de bekering van Insulantis tot het christendom in 1526 door Vincentius da Cunha, werd in 1568 de abdij gesticht door Herceus Abdarius I. In 1532 onstond er een nieuwe christelijke kerk in Insulantis die van mening was dat de kerkelijk leider van de christenen geen wereldlijke macht behoort te hebben. Na het Verdrag van Lateranen, waardoor het Vaticaan werd gereduceerd tot dwergstaatje, heeft de Herceïsche Kerk zich weer bij de Katholieke Kerk gevoegd, omdat zij nu geen wereldlijke macht meer had. Geheel Insulantis behoorde in de periode van 1532 tot 1929 tot de Herceïsche Kerk. De abdij wordt gezien als een historisch bouwwerk en is de oudste abdij van Insulantis en het teken van het christendom in Insulantis. Sinds de geloofscrisis van 1954 is het Katholicisme in Insulantis meestal slechts geregistreerd; in feite is men tegenwoordig atheïstisch. 2009

3. De Abdij van Langheul (Issel) - De abdij betekende het begin van de ontwikkeling van de Isselse hoofdstad Langheul en is altijd een machtscentrum geweest. door de eeuwen heen werd het complex steeds verder uitgebreid. Nog altijd wordt een deel van de Langheulse binnenstad erdoor gedomineerd. Er zijn binnentuinen, er is een gave abdijkerk, er is een brouwerij (hier ontstond het bekende Hám-bier, dat nu elders gebrouwen wordt).

4. De Arena (Kronenburg) - Het grote plein in Friescheburg was eertijds een klein meertje (of een grote vijver). De eigenlijke bodem an dit meertje is thans een plein dat deel uitmaakt van het grootste winkelcentrum van Kronenburg en toegang biedt tot het Friescheburgse openbaar vervoer. In 1999 werd de koepel voltooid die het plein overdekt. Op architectonisch gebied was het plein dé attractie van de stad, toen Friescheburg in 1999 Culturele Hoofdstad van de AGL was. 2004

5. Het Centrum van Hy (Norland) - Een van de oudste 'steden' van Norland. In het verleden woonplaats van diverse Deense gouverneurs en nog altijd toneel voor 's werelds enige schoenenmarkt. 2004

6. Het Centrum van Luljtjurk (Issel) - De historische binnenstad van Lujltjurk bestaat uit twee delen: de bovenstad, met de kathedraal en het bischoppelijk paleis, en de benedenstad, met de oude haven en de grote middeleeuwse parochiekerk. Lujltjurk heeft z'n stadsomwalling grotendeels behouden en ook de bebouwing binnen die omwalling is historisch. Het is waarschijnlijk de best bewaarde Isselse binnenstad.

7. Het Centrum van Xillye (Seppië) - Het centrum van het wijnstadje Xillye, dat stroomafwaarts vanaf Jarjana op de rechteroever van de Jar ligt, wordt als geheel opgevoerd. Het stadje is nog geheel ommuurd en het kasteel waaromheen de nederzetting ontstond, is nog in tact, evenals het historische stratenplan en de meeste huizen aan die straten. Wat Xillye extra charme geeft, is de ligging op een heuvel en de bijgevolg sterk hellende straten. De stadswijk direct aan de rivier, aan de voet van de heuvel en buiten de muur, is cultuurhistorisch even belangrijk en wordt als deel van het centrum opgevoerd. Een belangrijk element hier is de brug over de Jar. 2004

8. De dom van Preigs (Seppië) - De dom van Preigs is één van de drie belangrijke hooggotische kathedralen van West-Seppië. Elders in het land kan alleen de kathedraal van Jarjana met dit drietal wedijveren, terwijl Drinai, Bruly en Rento in het oosten een wat oudere fase vertegenwoordigen. Die van Preigs, gewijd aan St. Ninge (Nicolaas), de beschermheilige van de zeevaarders, is uitverkoren vanwege zijn unieke status als westelijkste vertegenwoordiger van de gotiek in Europa. De restauratie van het indrukwekkende westfront is onlangs voltooid. Hierbij is het beeldhouwwerk (in een havenstad waar de westenwind vaak stevig waait) weer in oude luister hersteld. De dom heeft, in tegenstelling tot zijn wat grotere evenknie in Jugan, een toren met een rijzige spits. Deze meet 108 meter, is daarmee op een na de hoogste van Seppië en fungeert als blikvanger in het silhouet van Preigs, zoals dat vanaf zee oprijst. 2004

9. De Haven van Itoo Umaki (Mii-Eilanden) - De haven van Itoo Umaki is bekend geworden omdat alhier James Cook landde en de Mii-Eilanden voor de Engelsen ontdekte. In de haven is nog veel terug te vinden uit die tijd. Naast deze geschiedkundige aspecten is de haven vooral beroemd geworden doordat hij wordt gekenmerkt door het vermengen van de Maori-cultuur en de Engelse cultuur. Moderne Engelse vindingen zijn vermengd met traditionele Maori-gebruiken. Sommigen vinden dat in de haven de toekomst van de Mii-Eilanden ligt: een samensmelten van Maori-traditie en westerse vooruitgang.

10. Het Havenkantoor van Kassel (Kronenburg) - Het dorp Kassel werd in 1749 gesticht op het gelijknamige eilandje tussen het Noordereiland en de grote eilanden van Dietzland. Het havenkantoor is één van de oudste gebouwen van het dorp; het stamt uit 1766 en is feitelijk het tweede havenkantoor. Een eerder gebouw brandde in 1759 af. Het kantoor is opgetrokken in de typische, eenvoudige kolonistenstijl uit de vroege geschiedenis van Kronenburg. 2007

11. De Kathedraal van Neiste (Issel) - De vroeg-gotische kathedraal van Neiste is prachtig gelegen op een kleine landtong en wordt zo aan drie kanten omsloten door de Noordzee. Tussen zee en kathedraal staat nog de oude stadsmuur. Aan de westkant ligt een kleine, gave binnenstad die door een heuvel van de moderne wereld wordt afgesloten.

De Klúmborj

12. De Klúmborj (Issel) - Dit middeleeuwse kasteel is vanouds de residentie van de Isselse koninklijke familie en wordt nog altijd als buitenpaleis gebruikt. Niettemin heeft de Klúmborj nog altijd een middeleeuws karakter met hoge bakstenen muren, wachttorens en een indrukwekkende toegangspoort. Het geheel ligt op een hoge heuvel en is vanuit weide omtrek te zien.

13. De Koninginnebruggen (Kronenburg) - Deze bruggen verbinden de stad Marianne met het Westereiland. Het zijn architectonische wonderen. Ze werden in 1951 voltooid naar een ontwerp van de Kronenburgse architect Piet Tilman (1896 - 1974). 2004

14. Lemonshead Harbour, Akavanui Tasman (Mii-Eilanden).

15. Het Manorhouse te Turangi (Mii-Eilanden) - Een stukje Engelse cultuur in een verder weinig culturele stad. Het Manorhouse werd door de Engelsen aan het eind van de negentiende eeuw gebouwd om te imponeren. Het moest mooier, groter en hoger zijn dan de Marae van Turangi. Het werd een echt Victoriaans gebouw, niet uit steen, maar uit hout. Het is één van de weinige Engelse architectonische gebouwen die nog op de Mii-Eilanden te vinden is. Het gebouw is (overigens net als de Marae van Turangi) hard aan onderhoud toe.

16. De Marae van Tikeita (Mii-Eilanden) - Op het eerste gezicht is de Marae (gebedshuis) van Tikeita niet bijzonder, maar wie verder kijkt, zal het schitterende houtsnijwerk van de Miisaanse houtsnijder NGa Pollutii NGatutii ontdekken. Pollutii is de grootste houtsnijder uit de Miisaanse geschiedenis. Velen menen dat dit komt doordat hij blind was en daardoor beter de stemmen van de voorouders in het hout kon horen. In de Marae zijn houtsnijwerken van de eerste stamhoofden van Tikeita te vinden en prachtige beelden van de goden.

17. Marae-Square, Turangi (Mii-Eilanden).

18. Palata-Dam, Avaava (Mii-Eilanden).

19. Parlementsgebouw, Turangi (Mii-Eilanden).

20. De Populipons (Insulantis) is een plaatsje in de heuvels van Aestontus. Oorspronkelijk waren het twee plaatsjes aan dezelfde kant van een beekje; Eretria en Erichtonius. In 1121 bepaalden de burgemeesters dat de dorpjes maar samengevoegd moesten worden, omdat de plaatsjes samen recht zouden hebben op een hogere school. Omdat de plaatsjes nogal in een zeer heuvelig gebied liggen, kon slechts op twee plaatsen de school gebouwd worden: ten noorden van Erichtonius of ten zuiden van Eretria. Maar de bevolking van het dorp waar de school niet zou komen, moest dus door het andere dorp, en dat vond men niet zo leuk. Zo werd door loting besloten in 1123 te beginnen met de bouw van de school in Eretria. De bevolking van Erichtonius was het daar niet mee eens, maar ging geen geweld plegen; ze gingen eigenwijs de hoofdstraat van Eretria stukmaken om een brug te bouwen. De overheid greep in en bouwde zelf de brug. Nu is het centrum van Eretria nog steeds overdekt door de brug, en sinds 1126 het oudste winkelcentrum ter wereld. Dit werd 'de brug van het volk', en uiteindelijk werd Populipons zelfs de naam van het stadje. 2009

21. Porto Alexandrus (Insulantis) - In 457 kwamen de Insulantiërs aan op Insula Alexandrus en stichtten daar Porto Alexandrus, althans op de dag erna, na de kroning van Alexandrus Tredantus. De haven van de stad is gebouwd in 461 en sindsdien onderhouden, waardoor deze haven nog steeds in goede staat is en in vrijwel originele staat, met de pakhuizen uit de 470'er jaren. Dit klassieke 'Romeinse' erfgoed wordt dus al anderhalf millennium door de Insulantiërs onderhouden: zo leeft de Romeinse cultuur nog steeds voort. 2009

22. De Praug Walneigbrug (Seppië). Deze brug over de rivier de Royes in de stad Gioul werd in 1909 ontworpen door Praug Walneig (1877 - 1924) en draagt sinds diens dood diens naam. Walneig was de voornaamste Seppische architect van zijn tijd. Gedurende de eerste helft van zijn loopbaan was hij het boegbeeld van de jugendstil in Seppië, waarbij hij zich richtte op Duits-Oostenrijkse voorbeelden: hij was een leerling van de Oostenrijker Otto Wagner. De stalen, groene brug, die vier bogen heeft, bevat veel interessante details, waarvan de reliëfs op de vier stenen zuilen het opvallendst zijn. Ze verbeelden de vier elementen en zijn van de hand van Inper Sallög.

23. Het Standbeeld van Koningin Marianne (Kronenburg) - Dit standbeeld aan de noordelijke oever van het Centrale Eiland waarop Alexanderstad gebouwd is, werd onthuld in 1960 ter nagedachtenis aan de koningin die Kronenburg gedurende 74 jaar geregeerd heeft (van 1879 tot 1953). Het is ruim honderdtwintig meter hoog en kijkt uit over het centrum van de stad. 2004

24. De Templum Solis (Insulantis) - De mythe vertelt, dat toen de eerste voorvaderen der Insulantiërs aan land kwamen in Porto Alexandrus, voor het eerst definitief hun botengroep in Cumae verlatend, de eerste nacht der Stichters, een wilde nacht was, vol donder, zonder bliksem. Toen Alexandrus Tredantus, een filosoof, 's nachts niet kon slapen, kwam er een enorme bliksemflits op een berg van een ander eiland terecht. Direct rende hij naar de geestelijke en deze vertelde dat dit het teken van Apollo was, dat hij daar zijn tempel wilde hebben. Neptunus en Apollo hebben ons in opdracht van Jupiter hier gebracht en geven ons een nieuwe kans het verkeerde geloof van het Christendom op te geven. Dit gebeurde ook; hun God beschermde hen niet tegende barbaren en alles ging goed in hun rijk todat het rijk christelijk werd. De Grote Augustus, met Apollo als persoonlijke God, werd niet door de Hemelse Heer gestraft. Zodoende leek het waar, dat de Romeinse Goden wel bestonden en achter ons stonden. De volgende dag voeren de Insulantiërs naar Tribora, en begonnen de bouw van de Templum Solis op de berg van Tribora. Na voltooiing werd Alexandrus Tredantus keizer Alexandrus I Augustus Caesar van Cumae. In 1526 werden de Insulantiërs, na vele bezoeken van Portugese handelaren op heen- en terugreis naar Canton, officieel herbekeerd tot het Christendom door de Portugese jezuïet Vincentius da Cunha. 2009

25. Het Universiteitscomplex van Newhatten (Norland) - Een aantal originele gebouwen van de in 1798 opgerichte universiteit verkeert nog in haar oorspronkelijke staat. De gebouwen zijn nog steeds in gebruik en worden met grote zorg onderhouden. 2004

26. De Vuurtoren van Angr (Issel) - De eerste vuurtoren van Angr dateert uit de vijftiende eeuw. Door de erosie langs de klifkusten van Kleif belandde deze vuurtoren in zee. Een nieuwe vuurtoren werd gebouwd in 1523, maar al gauw dreigde hetzelfde gevaar. De zee schraapte aan de rotsen. Besloten werd de rotsen met een dikke muur te stutten om zo het vuurtorentje te redden. Mettertijd ontstond een waar fort tegen de zee en werd de vuurtoren nog twee keer opgehoogd. De huidige vuurtoren is 54 meter hoog en functioneert nog steeds als zodanig.

27. De vuurtoren van Wrasiex (Seppië) - De zestiende-eeuwse vuurtoren van het vissersplaatsje Wrasiex, ten zuiden van Soprito aan de oostkust van Seppië, is de oudste van het land. Waar soortgelijke torens in de buurt gemoderniseerd of gesloopt werden, raakte die van Wrasiex in onbruik, om recentelijk in zijn oude staat te kunnen worden gerestaureerd. 2004

28. De Watertoren van Habsburg (Kronenburg) - De bescheiden skyline van het plaatsje Habsburg in de gemeente Oranjewijk wordt in grote mate bepaald door de Habsburgse Watertoren. Deze toren werd aan het eind van de 19de eeuw gebouwd, maar werd nooit officieel in gebruik genomen als watertoren, omdat een constructiefout de toren hiervoor ongeschikt maakte. De toren stond een poos ongebruikt in het midden van het dorp, tot hij in 1932 werd gekocht door een rijk lid van de nationaal-socialistische partij (NSPK), die er een plaatselijk partijkantoor stichtte. In 1941 werd de toren door de Amerikaanse bezetters onteigend, waarna hij weer twintig jaar leegstond. In de jaren '60 werd de toren gekraakt door kunstzinnige hippies, die er keer op keer door de politie uit verwijderd werden, totdat ze in 1971 een proces tegen de locale overheid wonnen; aangezien de toren al zolang leegstond en er geen concrete plannen voor waren, mochten ze er blijven wonen. De Stichting Habsburgse Watertoren, die er nu in geslaagd is de toren op de AGL-erfgoedlijst te krijgen, is opgericht door de zoons en een dochter van twee leden van de hippie-woongroep die na een ruzie in 1994 het pand moesten verlaten. 2009

29. De wielerbaan van Wanir (Seppië) - De in 2009 in zijn oude luister herstelde wielerbaan van Wanir is een van de opmerkelijkste sportaccommodaties in Seppië en een van de meesterwerken van Sisre Cöillet, die in de jaren twintig en dertig de vlaggendrager was van de Seppische art-decoarchitectuur. Het bouwwerk staat in het noordelijke stadsdeel Aunot en werd in 1929 in gebruik genomen. Het gebouw heeft vier indrukwekkende hoektorens en een monumentaal entreeportaal. 2009

Advertisement